Kediler sessiz görünürler ama aslında sürekli bir şeyler anlatırlar. Kuyruğun duruşu, kulakların açısı, bir mobilyanın kenarına sürtünmesi ya da gece yarısı koridorda başlayan koşuşturma; hepsi belirli bir ihtiyacın dışa vurumudur. Yeni bir kedi sahiplenen çoğu kişinin ilk şaşkınlığı da burada başlar: hayvan "yanlış" bir şey yapıyor gibi görünür, oysa çoğu zaman kendi doğasına uygun davranmaktadır. Bir kedi davranışı problem olarak karşımıza çıktığında, önce o davranışın kedi için ne işe yaradığını anlamak gerekir. Neden anlaşılmadan uygulanan çözümler genellikle sorunu başka bir biçimde geri getirir.
Kedi, hem avcı hem de av olan bir canlı olarak evrimleşti. Bu ikili durum, davranışlarının büyük bölümünü açıklar: güvenlik arayışı, bölge tanımlama, yüksek yerlere çıkma isteği ve ani enerji patlamaları. Evde yaşayan bir kedinin bu içgüdüleri kaybolmaz, sadece yönlendirilmeyi bekler.
Kuyruğun yukarıda ve ucunun hafif kıvrık olması genellikle rahatlık ve selamlaşma işaretidir. Kuyruğun hızlı hızlı yere vurulması ise sabırsızlık veya rahatsızlıktır; bu sırada devam eden sevgi gösterisi tırmalama ya da ısırma ile sonuçlanabilir. Kulakların yana yatması, gözbebeklerinin büyümesi ve vücudun küçülmesi korkuyu; yavaş yavaş göz kırpması ise güveni anlatır. Kedinin size sırtını dönüp oturması da bir hakaret değil, "arkamı sana emanet ediyorum" anlamına gelir.
Kediler tırmalarken hem tırnaklarının ölü dış katmanını atar, hem sırt ve omuz kaslarını gerer, hem de pençelerindeki koku bezleriyle bölgeyi işaretler. Yani koltuğun kenarı kedi için hem manikür seti hem de duyuru panosudur. Bu davranışı ortadan kaldırmaya çalışmak yerine, kabul edilebilir bir yüzeye taşımak tek gerçekçi yoldur. Tırmalama tahtası seçerken kedinin tercih ettiği duruşa dikkat etmek gerekir: bazı kediler dikey ve uzun yüzeyleri, bazıları yere serilen yatay karton veya sisal yüzeyleri sever.
Kedi, yüzünü eşyalara ve size sürterek "burası benim tanıdığım alan" mesajı bırakır. Bu sakin bir işaretlemedir ve sorun değildir. Sorun olan, dikey yüzeylere az miktarda idrar püskürtme yani sprey davranışıdır. Bu genellikle kısırlaştırılmamış kedilerde, evde yeni bir hayvan ya da bebek geldiğinde, pencereden görülen sokak kedileri yüzünden ya da düzenin ani değişmesiyle ortaya çıkar. İşaretleme bir inatçılık değil, kaygı ifadesidir.
Herhangi bir davranış değişikliğinde ilk soru daima aynıdır: bu tıbbi bir durum olabilir mi? Ağrı, kaşıntı, idrar yolu rahatsızlığı ve diş problemleri, kedinin karakterini bir haftada değiştirebilir. Bu nedenle davranış eğitimine başlamadan önce düzenli veteriner kontrolü ve aşılama takvimini gözden geçirmek, diş ve ağız sağlığını kontrol ettirmek mantıklıdır.
Tırnak kesme, kedinin en çok direndiği bakım işlerinden biridir çünkü pençeleri onun savunma aracıdır. Sabırlı bir alıştırma süreci işe yarar:
Yavru dönemde başlanan alıştırma çok daha kolaydır; yavru köpek ve kedilerin ilk ayları, bu tür bakım rutinlerinin öğrenildiği en verimli dönemdir.
Sürekli kaşınan, belirli bölgeleri kelleşene kadar yalayan bir kedi rahatsızdır. En sık nedenler pire ve dış parazitler, besin veya ortam kaynaklı alerjiler, kuru cilt ve stres kaynaklı aşırı temizlik davranışıdır. Karın, iç bacak ve kuyruk dibinde yoğunlaşan tüy dökülmesi tıbbi bir değerlendirme gerektirir. Beslenmenin kalitesi de cilt sağlığını doğrudan etkiler; dengeli bir kedi beslenme planı, kuru tüy ve pul pul deri şikâyetlerini azaltır. Ev içinde tütsü, güçlü kokulu temizlik ürünleri ve toz da kaşıntıyı artırabilir.
Kum kabıyla ilgili sorunlar, kedilerin en sık dile getirdiği şikâyettir. Aşağıdaki tablo, sık görülen durumları ve olası nedenlerini toparlıyor:
| Gözlenen durum | Olası neden | İlk müdahale |
|---|---|---|
| Kabın hemen yanına yapıyor | Kum türü veya kap yüksekliği rahatsız ediyor | Kum çeşidini |